TCVN 6203:1995 — Cơ sở để thiết kế kết cấu – Lập ký hiệu – Ký hiệu chung

Trạng thái: Đã phục hồi nội dung chữ và bảng từ lớp chữ PDF/giải mã phông cũ và OCR tiếng Việt cục bộ để tra cứu. Đang hậu kiểm; số liệu, ký hiệu và phần OCR cần đối chiếu bản gốc.

Hồ sơ VSQI ghi chưa xác minh được trạng thái hiện hành; tra cứu ngày 13/10/2026.

Danh mục tiêu chuẩn cùng lĩnh vực.

Nguồn đối chiếu: lớp chữ PDF/giải mã phông cũ và OCR tiếng Việt cục bộ. Giữ dấu vết nguồn và phần chưa xác minh; hình kỹ thuật/công thức gốc được giữ riêng khi cần.

Bản lưu: Đã được thay thế bằng TCVN 6203:2012.

Lưu ý nguồn: Nguồn lấy từ nhánh chưa định danh/tài liệu dự án trong Drive, đã kiểm số hiệu và tên; bản gốc giữ nguyên, chưa đối chiếu toàn bộ với bản phát hành chuẩn.

TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 6203 : 1995

Cơ sở để thiết kế kết cấu. Lập kí hiệu. Kí hiệu chung

Basic for structural design. Set up symbol. General Symbols

1.

Mục đích và phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này qui định các kí hiệu chuẩn dùng cho thiết kế kết cấu

Tiêu chuẩn này chỉ bao gồm các thuật ngữ chung cần thiết cho thiết kế kết cấu xây

dựng và không có thuật ngữ thuộc về một loại vật liệu cụ thể nào (thí dụ thép, bê tông,

gỗ...) hoặc đối với một lĩnh vực kĩ thuật chuyên ngành (thí dụ nền, móng,,,) các thuật

ngữ đó sẽ được qui định riêng biệt

Tiêu chuẩn này được sử dụng không ảnh hưởng gì đến các định nghĩa chính xác của

từng thuật ngữ thuộc phạm vi các tiêu chuẩn khác.

Tiêu chuẩn này được xây dựng để dùng trong các tiêu chuẩn, qui phạm, hướng dẫn,

các tài liệu kĩ thuật và trong thiết kế. Tiêu chuẩn này không dự trù dùng cho sự phát

triển trong tương lai các lí thuyết an toàn hay kĩ thuật mới thiết kế bằng máy tính.

Tuy vậy, trong thời gian này: chữ J (bảng 2) được dành cho máy in dòng và telex

2.

Loại kí hiệu

2.1.

Bảng chữ và kí hiệu

2.1.1.

Bảng 1 qui định các chỉ dẫn chung về sử dụng loại chữ

2.1.2.

Các bảng 2,3 và 4 qui định ý nghĩa của các chữ khi được dùng làm kí hiệu chính

2.1.2.

Bảng 5 qui định danh mục các kí hiệu đặc biệt và kí hiệu toán

2.1.3.

Các bảng 6,7 và 8 qui định ý nghĩa của các chữ hoặc nhóm chữ khi chúng được

dùng làm kí hiệu chữ

2.2.

Xây dựng kí hiệu

Việc xây dựng một kí hiệu để thể hiện một đại lượng hoặc một thuật ngữ cho trước

thì phải tiến hành như sau:

  1. Chữ chính của kí hiệu phải được chọn từ các bảng 2,3,4 hoặc 5 trên cơ sở xem

xét về đại lượng và ứng dụng như trong bảng 1

  1. Có thể dùng một dấu phẩy trên (') để thể hiện sự tăng thêm (đặc biệt cho đại

lượng hình học hoặc định vị)

  1. Các kí hiệu chữ để mô tả có thể được lựa chọn tuỳ ý. Khi dùng các kí hiệu chữ

khác với các kí hiệu chữ nêu trong bảng 6,7 và 8 thì cần đưa ra định nghĩa rõ

ràng.

  1. Trong việc lập kí hiệu, kí hiệu chữ đầu tiên chỉ vị trí và các kí hiệu tiếp theo chỉ

nguyên nhân (bản chát, vị trí...)(1)

- ------------------

(1) Nếu cần tránh sự lẫn lộn nên dùng dấu phẩy giữa hai loại kí hiệu chữ

  1. Khi không thể có sự nhầm lẫn thì có thể bỏ một vài hoặc tất cả các kí hiệu chữ

TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 6203 : 1995

  1. Chữ số có thể dùng làm kí hiệu chữ

  2. Dùng dấu dương(+) để chỉ ứng suất kéo, dầu (-) để chỉ ứng suất nén

Trường hợp có thể xảy ra khả năng nhầm lẫn nên có các biện pháp phòng ngừa

sau:

- Khi có khả năng lẫn lộn giữa số 1 với chữ I trong một số văn bản đánh máy, thì

phải dùng L thay thế chữ I

- Không dũng chữ "o" thường và chữ "O" hoa của chữ La tinh làm chữ đứng đầu

vì có thể lẫn với số "0". Tuy nhiên có thể dùng chữ "o" thường làm kí hiệu với cùng

nghĩa như số "0"

- Không dùng chữ cái Hy lạp thường của các chữ iôta(i) ômicron (o) và upxilon (y)

vì chúng có thể lẫn với các chữ Latinh khác. Cũng như vậy, nếu có thể, nên tránh

dùng chữ Kappa (k) và khi (x). Khi dùng chữ Hy lạp thường êta (K). ômêga(Z) và

muy (P), cần cẩn thận khi viết để tránh lẫn với các chữ Latinh thường n,w, và u.

Bảng 1 - Hướng dẫn dùng chữ để xây dựng kí hiệu

Loại chữ Đại lượng Công dụng
Chữ
cái
Latinh hoa 		Lực lực nhân với chiều dài, chiều
dài có số mũ khác 1, nhiệt độ 		1. Tác động và tải trọng
2. Diện tích, mô men thứ nhất và thứ hai của
diện tích
3. Mô đun đàn hồi (ngoại lệ so với qui tắc
chung)
4. Nhiệt độ
Chữ
cái
Latinh
thường 		Chiều dài, thương số của chiều
dài và thời gian số mũ, lực trên
đơn vị chiều dài hoặc diện tích,
khối lượng, thời gian 		1. Tác động và tải trọng trên đơn vị dài hoặc
diện tích
2. Kích thước dài (chiều dài, chiều rộng, chiều
dày...)
3. Cường độ
4. Vận tốc, gia tốc, tần số
5. Chữ để mô tả (kí hiệu chữ)
6. Khối lượng
7. Thời gian
Chữ cái Hy
lạp hoa 		Dành cho các đại lượng toán, vật lí, trừ các đại
lượng hình học và cơ học
Chữ cái Hy
lạp thường 		Không có kích thước 1. Hệ số và tỉ số không thứ nguyên
2. Biến dạng
3. Góc
4. mật độ (tỉ trọng và tỉ khối)(ngoại lệ so với
qui tắc chung)
5. ứng suất (ngoại lệ so với qui tắc chung)

TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 6203 : 1995

Chú thích: Những khái niệm không nằm trong bảng 1 sẽ áp dụng theo loại đã nêu tương ứng nhất

Bảng 2 - Chữ cái La tinh hoa

Chữ
A
A
B
C
D
E
E
F
F
G
G
H
I
J
K
L
M
M
N
O
P
P
Q (hoặc V)
R
R
R
S
S
S (hoặc Sn)
T
T
T 		ý nghĩa
Diện tích
Tác động bất thường
(không dùng)
(không dùng)
Độ cứng uốn của bản và vỏ
Mô đun đàn hồi dọc
Tác động của động đất
Tác động chung
Lực chung
Mô đun trượt
Tác động thường xuyên (tải trọng tĩnh)
Thành phần nằm ngang của một lực
Mô men thứ hai của một tiết diện phẳng
(Dành cho máy in dòng và telex)
Đại lượng bất kì nhưng với một thứ nguyên riêng không có kí hiệu
đặc thù
Có thể dùng cho một khẩu độ, chiều dài một cấu kiện (xem bảng 3)
Mô men chung
Mô men uốn
Lực pháp tuyến
(Tránh dùng nếu có thể)
ứng lực trước
Xác suất (hoặc p, xem bảng 3)
Tác động thay đổi (tải trọng động)1.2)
Lực tổng hợp
Phân lực
Sức bền
Mô men thứ nhất của một thiết diện phẳng (mô men tĩnh)
Tác động -hiệu quả (tải trọng)
Tải trọng tuyết (dùng trong trường hợp dễ bị nhầm lẫn
Mô men xoắn
Nhiệt độ
Chu kỳ thời gian

TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 6203 : 1995

U
V (hoặc Q)
V
V
W (hoặc Z)
W
X
Y
Z
Z (hoặc W) 		(Không dùng)
Lực cắt2)
Thể tích
Thành phần thẳng đứng của một lực
Mô đun tiết diện 2)
Tải trọng gió
Lực chung song song với trục x
Lực chung song song với trục y
Lực chung song song với trục z
Mô đun tiết diện 2)
  1. Có thể thêm một kí hiệu chữ nếu cần thiết để xác định chính xác hơn, một tải trọng đặt

vào

  1. Để lựa chọn, có thể dùng chữ này hay chữ kia tuỳ theo thói quen của từng nước

Bảng 3 - Chữ cái La tinh thường

Chữ
a
a
b
c
d
d
e
f
f
g
g
h
h
i
j
k
l
m
m
m 		Ý nghĩa
Khoảng cách
Gia tốc
Chiều rộng
(Không dùng)
Đường kính
Chiều sâu (thí dụ móng)
Độ lệch tâm
Sức bền (của một vật liệu)1),2)
Tần số
Tải trọng phân bố thường xuyên (tải trọng tĩnh)
Gia tốc trọng trường
Chiều cao
Chiều dày
Bán kính quán tính
Số ngày
Hệ số
Khẩu độ chiều dài một bộ phận 3)
Có thể dùng là mô men uốn trên một đơn vị chiều dài hoặc chiều rộng
Khối lượng
Giá trị trung bình của một mẫu

TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 6203 : 1995

n
n
o
p
p
q (hoặc V)
r
s
s
s
t
t
t
u
u
v
w
v
v (hoặc q)
w
x
y
z
z 		Có thể dùng là lực pháp tuyến trên đơn vị chiều dài hoặc chiều rộng
Số của...
(Không dùng)
áp suất
Xác suất (hoặc P, xem bảng 2)
Tải trọng thay đổi phân bố (tải trọng động)4),5)
Bán kính
Sai lệch chuẩn của một mẫu
Khoảng cách
Tải trọng tuyết phân bố (tải trọng)
Thời gian nói chung
Chiều dày của các bộ phận móng
Có thể dùng là mô men xoắn trên đơn vị chiều dài hoặc chiều rộng
Chu vi
Các thành phần của chuyển vị của một điểm
Tốc độ, vận tốc
Có thể dùng là lực trượt tre4en đơn vị chiều dài hoặc chiều rộng5)
Tải trọng gió phân bố
Toạ độ

Cánh tay đòn

  1. Một số nước dung chữ f với chỉ số cho ứng suất, nhưng nên dùng V

  2. Một số nước ùng V hoặc E với chỉ số cho sức bền nhưng nên dùng f

  3. Có thể thay thế bằng L hoặc l (viết tay) cho một vài chiều dài hoặc để tránh lẫn lộn

với số 1

  1. Nếu cần thiết dùng một kí hiệu chữ để xác định một tải trọng đặt vào cho chính xác hơn

  2. Xem chú thích 2 của bảng 2

Bảng 4 - Chữ cái Hy lạp thường

Chữ
Alpha
Bêta
Gama 		Kí hiệu
D
E
J 		ý nghĩa
Góc tỉ số
Góc, tỉ số 1)-
Tỉ trọng

TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 6203 : 1995

Gama
Gama
Delta
Epxilon
Xi
Eta
Zêta
Têta
Têta
Lôta
Kappa
Lamđa
Muy
Muy
Muy
Nuy
Omicrôn
Pi
Rô
Xích ma
Xích ma
Tô
Upsilon
Phi
Phi
Khi
Psi
Psi
Omêga 		J
J
G
H
[
K
]
T
T
l
N
O
P
P
P
Q
o
S
U
V
V
W
Q
M (I)
M (I)
F
\
\
Z 		hệ số an toàn
Biến dạng trượt 2)
Hệ số biến động
Biến dạng

Toạ độ tương đối x/l
y/l
z/l
Góc quay
(Không dùng)
(Tránh dùng nếu có thể)
Hệ số thanh mảnh
Hệ số ma sát
Trung bình của một tập hợp
Hệ số hiệu chỉnh
Hệ số Poát xông
(Tránh dùng nếu có thể)
(Chỉ dùng trong toán học)
Tỉ khối
ứng suất pháp tuyến
Sai lệch chuẩn của một tập hợp
ứng suất trượt
(Không dùng)
Giá trị giới hạn của góc ma sát (thí dụ đối với đất)
Góc
(Tránh dùng nếu có)
Độ ẩm tương đối
Hệ số thu nhỏ
Vận tốc góc

  1. Một số nước dùng V hoặc E với chỉ số sức bền nhưng nên dùng f (xem bảng 3)

  2. Đối với biến dạng trượt, cũng có thể dùng H với các kí hiệu không đối xứng. Thí dụ H23

hoặc H yz

  1. Một số nước dùng f với kí hiệu chữ cho ứng suất nhưng nên dùng V (xem bảng 3)

  2. Đối với ứng suất trượt, cũng có thể dùng V với các kí hiệu chữ không đối xứng. Thí dụ

V23 hoặc V yz. .

TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 6203 : 1995

Bảng 5. Kí hiệu toán và kí hiệu đặc biệt

Kí hiệu ý nghĩa
6
/
I
(Phẩy trên)
e
S
n
// hoặc//
A 		Tổng số
Hiệu số, số gia
Đường kính, (thí dụ cốt thép, đinh tán v.v...)
Tăng cường (đặc biệt cho các mục đích hình học hoặc định vị)
Cơ số Logarit Nêpe: 2,71828
Tỉ số giữa chu vi và đường của đường tròn: 3,14159
Số của...
Song song
Vuông góc, pháp tuyên

Bảng 6 - Các kí hiệu chữ chung - Chữ cái La tinh thường (1)

Chữ ý nghĩa
a (hoặc sa)
b (hoặc c)
c (hoặc b)
c
d
e (hoặc el)
f
f
g
h
i
j
k
l
m
m
n
O
o
P (hoặc sp) 		Thép kết cấu
Bê tông
Bê tông
Nén nói chung
Thiết kế2)
Giới hạn đàn hồi 3)
Cánh dầm
Ma sát
Đảm bảo
Nằm ngang
Ban đầu (về thời gian)
Số ngày
Đặc trưng
Dọc
Giá trị trung bình
Vật liệu
Tịnh, Nét 4)
Số không
ở góc
Thép ứng suất trước

TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 6203 : 1995

q
f
s
t
t
u
v
w
x
y
y
z
0,1,2,v.v...
f 		(Không dùng)
(Không dùng)
Cốt thép
Kéo nói chung 5)
Ngang 6)
Cuối cùng
Thẳng đứng
Thân dầm
Toạ độ
Toạ độ
Chảy
Toạ độ
Các giá trị riêng lẻ
Giá trị tiệm cận
  1. Các kí hiệu chữ cho tác động và hiệu quả tác động (xem bảng 7) và các kí hiệu chữ tạo

từ các chữ viết tắt (xem bảng 8)

  1. Chỉ dùng khi không thể có sự lẫn lộn

  2. Nếu cần, có thể dùng một kí hiệu chữ để thêm hoặc thay thế để xác định giới hạn đàn

hồi chính xác hơn (thí dụ y,0,1,2, v.v...)

  1. Nếu có thể có sự lẫn lộn phải dùng "net" (xem bảng 8

  2. Nếu có thể có sự lẫn lộn phải dùng "ten" (xem bảng 8)

  3. Nếu có thể có sự lẫn lộn phải dùng "tra" (xem bảng 8)

Chú thích: Nếu còn có sự lẫn lộn nào khác, kí hiệu chữ có thể là một từ viết đầy đủ bằng

tiếng Anh hoặc tiếng Pháp

Bảng 7 - Kí hiệu chữ cho tác động, hiệu quả tác động và sức bền 1)

Chữ ý nghĩa
a (A)
eq (E)
f (F)
f (F)
g (G)
m (M)
n (N)
p (P) 		Tác động bất thường 2)
Tác động của động đất
Tác động nói chung
Lực nói chung
Tác động thường xuyên (tải trọng tĩnh)
Uốn nói chung
Lực pháp tuyến
Lực ứng suất trước

TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 6203 : 1995

q (Q) hoặc v(V)
r (R)
s (S)
s (S)
t (T)
t (T)
v(V) hoặc q(Q)
w (W) 		Tác động biến đổi (tải trọng động) 3)4)
Sức bền
Hiệu quả tác động
tải trọng tuyết (tải trọng)
Xoắn nói chung
nhiệt độ6)
Lực cát 4)
Tải trọng gió
  1. Nếu cần để phân loại, có thể dùng chữ Latinh hoa làm kí hiệu chữ cho tác động và

hiệu quả tác động.

  1. Nếu có thể có sự lẫn lộn phải dùng "ác"

  2. Một tải trọng đặt và phải được định nghĩa chính xác hơn

  3. Xem chú thích 2 của bảng 2

  4. Nếu có thể có sự lẫn lộn, phải dùng "tor" (xem bảng 8)

  5. Nếu có thể có sự lẫn lộn, phải dùng "tem" (xem bảng 8)

Chú thích: Nếu còn có sự lẫn lộn nào khác, kí hiệu chữ có thể là một từ viết đầy đủ bằng

tiếng Anh hoặc tiếng Pháp.

Bảng 8 - Kí hiệu chữ tạo thành từ chữ viết tắt (1)

Chữ
abs
adm
cal
crit (hoặc cr)
dyn
ef
el (hoặc e)
est
exe
ext
fat
inf
int
lat
lim 		ý nghĩa
Tuyệt đối
Có thể chấp nhận (cho phép)
Tính toán2)
Tới hạn
Động lực
Hiệu quả
Đàn hồi nói chung
Đánh giá
Cá biệt
Ngoài
Mỏi
Dưới
Trong
Bên
Giới hạn

TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 6203 : 1995

max
min
nom
nor
obs
par
per
pl
red
rel
rep
ser
st (hoặc stat)
sup
tem
ten
tor
tot
tra
var 		Tối đa
Tối thiểu
Danh nghĩa
Pháp tuyến
Quan sát
Song song
Vuông góc
Dẻo
Thu nhỏ
Tương đối
Đại diện
Tính khả dụng
Tĩnh
Trên
Nhiệt độ
Công, kéo
Xoắn
Tổng cộng
Ngang
Biến đổi
  1. Những từ viết tắt không nêu trong bảng này nên xây dựng trên cơ sở các từ có gốc

Latinh. Nếu không thể có sự lẫn lộn thì các ký hiệu đó có thể rút gọn còn một hoặc hai

chữ

  1. Đối lập với "quan sát".

Phụ lục

Trình bày các kí hiệu trong các hệ thống

với bộ chữ giới hạn

(phụ lục này là một phần của tiêu chuẩn)

A.1. Mục đích và phạm vi áp dụng

Phụ lục này qui định biện pháp áp dụng các kí hiệu toán và các kí hiệu khác dùng

chữ cái La tinh, Hy lạp thường và hoa, các kí hiệu chữ và một vài kí hiệu vào dãy

hạn chế chữ và kí hiệu trong telex và máy in dòng.

Phụ lục gồm các kí hiệu chứ không phải là hệ thống của máy tính hoặc ngôn ngữ

máy tính. Tuy nhiên, nếu dự định cho kết xuất của máy tính có thể được đọc hiểu

bởi những người không trực tiếp tham gia tính toán hoặc không được chỉ dẫn hoặc

đặc biệt về thực tiễn tính toán của nơi đó, thì nên sử dụng cách của phụ lục này. Điều

này cũng áp dụng cho thư tín đánh qua telex.

TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 6203 : 1995

A.2. Các kí tự được dùng

Thông thường một bảng mẫu tự, A tới Z (hoặc a tới z) và các chữ số 0 đến 9 có sẵn

và thêm dấu đặc biệt 0/., + = và *, trong đó * có nghĩa là "nhân" và ** có nghĩa là "luỹ

thừa". Dấu, dùng cho thập phân. Trên cơ sở đó, các ký hiệu được xây dựng với chữ J

(j) thể hiện một công năng đặc biệt. ở chỗ không có sẵn chữ, tên có thể viết đầy đủ,

thí dụ: APOSTROPHE (hoặc apostrophe).

A.3. Tạo chữ Latinh hoa

Chữ Latinh hoa được tạo bằng cách ghép đôi hai chữ có sẵn. Thí dụ AA (hoặc aa) có

nghĩa là A, BB (hoặc bb) có nghĩa là B, v.v...

A.4. Tao chữ La tinh thường

Chữ Latinh thường được tạo bằng dùng đơn độc các chữ có sẵn, thí dụ A (hoặc a)

có nghĩa là a; B (hoặc b) có nghĩa là b v.v...

A.5. Tạo chữ Hy Lạp thường

Chữ Hy Lạp thường được tạo bằng cách viết hai chữ đầu theo cách đánh vần của

tiếng Anh.

D

alpha

AL hoặc al

E

bêta

BE hoặc be

J

gama

GA hoặc ga

G

delta

DE hoặc de

H

epsilon

EP hoặc ep

]

zêta

ZE hoặc ze

K

êta

ET hoặc et

T

têta

TH hoặc th

l

iôta

IO hoặc io

k

kappa

KA hoặc ka

O

lambđa

LA hoặc la

P

muy

MU

hoặc mu

Q

nuy

NU

hoặc nu

[

xi

XI

hoặc xi

o

ômicron

OM hoặc om

S

pi

PI

hoặc pi

U

rô

RH

hoặc rh

V

xích ma

SI

hoặc si

W

tau

TA

hoặc ta

TIÊU CHUẨN VIỆT NAM TCVN 6203 : 1995

Q

upsilon

UP

hoặc up

I

phi

PH

hoặc ph

F

khi

VH

hoặc ch

\

Psi

PS

hoặc ps

Z

ômega

OM

hoặc om

Tại một số nước, một số chữ Hy Lạp thường có thể viết như sau:

P

muy

MY

hoặc my

Q

nuy

NY

hoặc ny

Q

ypsilon

YP

hoặc yp

A.6. Tạo kí hiệu chữ

Kí hiệu chữ thường bắt đầu bằng chữ J (hoặc j) thí dụ AAJB (aajb) có nghĩa là Ab,

CCJAL (hoặc ccjal) có nghĩa là CD , DJEF (hoặc djef) có nghĩa là def. Tuy nhiên

trong trường hợp nghĩa đã rõ ràng thì có thể bỏ J (hoặc j).

Nếu có thể lẫn lộn, các kí hiệu chữ được cách li bằng chữ J (hoặc j). Điều này báo

rằng có một kí hiệu chữ mới đi tiếp theo. Thí dụ DJEJF (hoặc djejf) có nghĩa là de,f.

Chú thích: ngoài việc dùng để thể hiện ý "luỹ thừa", các kí hiệu chữ không thể đưa

vào trong cách kí hiệu này. Trong thực tế có thể không dùng.

A.7. Tạo kí hiệu đặc biệt

Các kí hiệu đặc biệt thuộc bảng 5 có thể tạo như sau:

¦

SUM (hoặc sum)

'

DDE (hoặc đe) phân biệt với DE (hoặc de) để chỉ G

I

DIA (Hoặc dia)

S

PI

(hoặc pi)

n

NUM (hoặc num)

  • e2 )

Thí dụ 1 : V = N r N (e1

A

W

Sẽ thành: SI = NN/AA + - NN (EJ1 + AJ2)/ WW

hoặc si = nn/aa + - nn(ej1 + ej2 )/ww

8

1¦

(

(ST)i

)

D

Thí dụ 2: D3,5

i

Sẽ thành: 3,5 (SUM 1 - 8 (SSTT) JI + AL )

hoặc: 3,5(sum 1 - 8 (sstt) ji + al)

Cập nhật gần nhất: